Odkrywamy Wielkopolskę
Blog > Komentarze do wpisu

Czerniejewo

Na uboczu od wielkich dróg, krajowych arterii i autostrad, zagubiło się gdzieś wielkopolskie Czerniejewo. Małe, ładne miasteczko z bogatą historią, ba, wielką przeszłością…

Miejscowość znajdowała się na szlaku łączącym dwa wczesnośredniowieczne grody w Gnieźnie i Gieczu (obecna ul. Poznańska, Pałacowa i Generała Lipskiego). Istniał tutaj zapewne gród obronny, być może po wschodniej stronie obecnego miasta nad rzeką Wrześnicą lub w okolicy kościoła pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela i trójkątnego placu im. Onufrego Kopczyńskiego.

Najstarsza wzmianka o Czerniejewie w dokumentach pisanych pochodzi z drugiej połowy XIII wieku. W dokumencie Przemysła II z 1284 roku miejscowość wymieniona jest jako  Czyrniów. Prawdopodobnie była to osada targowa przy drodze łączącej Giecz z Gnieznem. Plac targowy znajdował się w miejscu obecnego Placu Kopczyńskiego. Niedaleko znajdował się kościół parafialny pod wezwaniem św. Idziego ufundowany prawdopodobnie w 1263 roku. Początkowo Czerniejewo było osadą królewską, potem stało się miastem prywatnym. Za panowania Kazimierza Wielkiego wzniesiono tutaj zamek warowny. W 1386 roku Władysław Jagiełło darował wieś wojewodzie kaliskiemu Sędziwojowi Pałuce z Szubina. Lokacja miasta na prawie magdeburskim miała miejsce około 1390 roku.

Czerniejewo

Czerniejewo było jednym z najmniejszych miast w Wielkopolsce. Podstawą rozwoju był handel i rolnictwo. W 1581 roku Stefan Batory nadał miastu przywilej czterech jarmarków w ciągu roku i cotygodniowych targów we wtorki. Od XV stulecia w źródłach możemy spotkać rozróżnienie na Czerniejewo wieś (wzdłuż najstarszego traktu gnieźnieńskiego – obecnie ul. Pałacowa) i Czerniejewo miasto (droga do Pobiedzisk – obecnie ul. Armii Poznań).

W następnych stuleciach miasto wielokrotnie zmieniało właścicieli. W czasie wojen szwedzkich miejscowość została dotkliwie zniszczona, a ludność zdziesiątkowana przez działania wojenne i choroby. W 1705 roku doszło do wielkiego pożaru. Rozwój nastąpił dopiero po 1770 roku. Powstały dogodne warunki do osiedlania się w Czerniejewie  nowych mieszkańców. Przybyli osadnicy ewangeliccy (1780) i żydowscy (1798). Wówczas to powstała także okazała siedziba właścicieli miasta w stylu barokowym – pałac z parkiem.

Czerniejewo

W wyniku drugiego rozbioru Polski w 1793 roku Czerniejewo znalazło się w zaborze pruskim. W miasteczku istniały dwa kościoły katolickie, jeden ewangelicki i synagoga. Liczba ludności wynosiła około 800 osób. Na rynku znajdował się ratusz. Miasto posiadało 98 domów mieszkalnych drewnianych i szkieletowych oraz 20 stodół. Rozwijało się rzemiosło (szewstwo i sukiennictwo) oraz handel. W mieście działała druga co do wielkości w Wielkopolsce fabryka skór oraz sześć należących do mieszczan wiatraków (do dziś zachował się jeden z nich).

Czerniejewo

Kolejne stulecie to dalszy rozwój Czerniejewa. W 1824 roku ostatnimi właścicielami miasta zostali Skórzewscy herbu Drogosław, którzy w 1846 utworzyli ordynację czerniejewską istniejącą do 1939 roku. W mieście działało wiele sklepów, hoteli, zakładów rzemieślniczych, apteka, trzy szkoły, urząd pocztowy, młyn parowy, piekarnia i tartak z elektrownią. W latach 30 XX wieku przy placu Wiosny Ludów 7 zbudowano siedzibę Banku Ludowego.

Czerniejewo

Podczas II wojny światowej Czerniejewo zostało włączone do III Rzeszy i znalazło się w granicach Kraju Warty. Niemcy w czasie okupacji wysiedlali z miejscowości ludność polską i zasiedlali ją niemieckimi przesiedleńcami ze wschodniej Europy. Okupanci wznieśli na terenie Osiedla Młyńskiego obóz przeznaczony dla młodzieży niemieckiej wypełniającej obowiązek pracy dla Rzeszy.

Z Czerniejewa pochodził Onufry Kopczyński, autor pierwszego podręcznika gramatyki języka polskiego. Tutaj urodził się także Karl Kowalczewski, niemiecki rzeźbiarz tworzący w Berlinie.


Autorem teksu oraz fotografii jest Paweł Głuszek, Prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Nauk Historycznych w Poznaniu.

 

Na temat pałacu w Czerniejewie możecie przeczytać tutaj: http://alewielkopolska.blox.pl/2011/08/Palac-w-Czerniejewie.html



poniedziałek, 11 sierpnia 2014, farruca27

Polecane wpisy

Ale Wielkopolska

Wypromuj również swoją stronę